Γενικά

Το Λιδωρίκι είναι η έδρα του Δήμου Λιδωρικίου με 1500 κατοίκους,είναι η 'καρδιά' των Δωριέων.

Υπήρξε στο πέρασμα των αιώνων προπύργιο και άπαρτο κάστρο του ελληνισμού και της ορθοδοξίας στις 'Θερμοπύλες' της ευρύτερης περιοχής. Η ιστορία του Λιδωρικίου (ηρωική και πλουσιότατη) αρχίζει από την εποχή των Δωριέων, όπως μαρτυράει το πλήθος των αρχαιολογικών χώρων της περιοχής (αρχαία φρούρια, οικισμοί).

Στα μεσαιωνικά χρόνια το Λιδωρίκι αποτελούσε το κέντρο της τοπικής αντίστασης κατά των Σλάβων επιδρομέων. Από την εποχή του Λέοντα ΣΤ΄, του Σοφού (865-912 μ.Χ.) η ορθόδοξη Επισκοπή του Λιδωρικίου ανακόπτει τη Λατινική διείσδυση στην περιοχή και οι Λιδωρικιώτες (οι κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής του) ανθίστανται σε Φράγκους, Καταλανούς, Βενετσιάνους (μνημεία αντίστασης τα τοπικά μεσαιωνικά κάστρα, οι επισκοπές και τα μοναστήρια, το πλήθος των γραπτών μαρτυριών, η συμμετοχή στη μεγάλη Ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571 κ.α.). Κατά την τουρκοκρατία όλη η περιοχή του Λιδωρικίου βρίσκεται σε διαχρονικό αγώνα κατά των τυράννων (πλήθος οι κλέφτες και οι αρματωλοί, ωραιότατα τα δημοτικά τους τραγούδια).

Οι Λιδωρικιώτες έχουν μεγάλη προσφορά αίματος, παρόντες σε όλους τους αγώνες του έθνους και στην αντίσταση εναντίον κάθε μορφής τυραννίας και ολοκληρωτισμού. Το Λιδωρίκι και η περιοχή του έγιναν ολοκαύτωμα κατά τη περίοδο της κατοχής με εκατοντάδες αθώων θυμάτων.

Αυτό το τραγικό γεγονός προκάλεσε τη αναβάθμιση της Κοινότητας Λιδωρικίου και τη προαγωγή της τιμητικά σε Δήμο Λιδωρικίου που είναι Ιστορικό, Επικοινωνιακό, Εκπαιδευτικό, Οικονομικό και Διοικητικό κέντρο της ορεινής κυρίως Δωρίδας (πρωτεύουσα της επαρχίας Λιδωρικίου κατά τη τουρκοκρατία και πρωτεύουσα της επαρχίας Δωρίδας από το 1833).

Στο Δήμο Λιδωρικίου εντάχθηκαν: ο Άβορος (υψόμ. 750μ.), η Βραΐλα (υψόμ. 590μ.), το Δωρικό (υψόμ. 700μ.), η Περιθιώτισσα (υψόμ. 720μ.) με πολλές παραδοσιακές οικοδομές, η Στύλια (υψόμ. 840μ.), η Σώταινα (υψόμ. 700μ.), ο Δάφνος (υψόμ. 1050μ.). Υπάρχουν σημαντικές αρχαιότητες και ιστορική 'Βασιλική' από το 1760, η δε βλάστηση της περιοχής οργιάζει. Έχει ξενώνα. Το Διακόπι (υψόμ. 620μ.), παλαιό θέρετρο των φυματικών. Έχει δημοτικό ξενώνα.

Το Κάλλιο (υψομ. 400μ.). Έλαβε το όνομά του από την αρχαία Καλλίπολη, πόλη που καταστράφηκε το 278 π.Χ. από τους Γαλάτες. Είναι βυθισμένο στα νερά της τεχνητής Λίμνης του Μόρνου. Έχουν διασωθεί οι αρχαίες και βυζαντινές οχυρώσεις και πολλά σημαντικά ευρήματα, που φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Λιδωρικίου.

Οι Καρούτες (υψόμ. 1040μ.) γνωστές από τη μεγάλη αντιστασιακή ομώνυμη μάχη κατά την περίοδο της κατοχής αλλά και για το ωραίο και υγιεινό τους κλίμα. Διαθέτουν ξενώνα.

Το Λευκαδίτι (υψόμ. 700μ.) σημαντικό κτηνοτροφικό κέντρο της περιοχής αλλά και με πολλές και σημαντικές αρχαιότητες (αρχαίο φρούριο και οικισμός), ο Κονιάκος (υψόμ. 1000μ.), κτισμένος στα ύψη των Βαρδουσίων με εξαιρετική και μοναδική θέα, κτηνοτροφία σημαντική αλλά και σπουδαίες αρχαιότητες (Β.Α. του χωριού σώζονται λείψανα αρχαίου και μεσαιωνικού φρουρίου), το Μαλανδρίνο (υψόμ. 600μ) γνωστό ιστορικό και ηρωικό χωριό (το 17ο αιώνα ήταν πρωτεύουσα Καζά, δηλ. επαρχίας, που περιελάμβανε την περιοχή από τις Καρούτες μέχρι τον παραλιακό Μαραθιά). Σημαντικότατη η προσφορά της επαρχίας αυτής, κατά τους προ του 1821 αγώνες (ελευθερώθηκε από τους Χαλβατζή - Σκαλτσοδήμο στις 31 Μαρτίου του 1821), αλλά και κατά τη διάρκεια του μεγάλου αγώνα.

Γνωστή είναι η βοήθειά της προς τους Ελεύθερους Πολιορκημένους του Μεσολογγίου, τόσο στην πρώτη όσο και στη δεύτερη πολιορκία αλλά και οι μεγάλες καταστροφές της από τους τυράννους. Στο Μαλανδρίνο σώζονται σε αρκετά καλή κατάσταση οι οχυρώσεις της αρχαίας πόλης των Φυσκέων, που υπήρξε θρησκευτικό κέντρο των Λοκρών.

Πολυτιμότατες επιγραφές που φυλάσσονται στους Δελφούς, μαρτυράνε τον πολιτισμό εκείνης της μακρινής αρχαίας εποχής. Οι αρχαίοι ενεπίγραφοι λίθοι που είναι εντοιχισμένοι στις εκκλησίες αυτού του ιστορικού χωριού, τις κάνουν πολύ ενδιαφέρουσες, όπως είναι και η παλαιοχριστιανική του βασιλική. Στο χωριό λειτουργεί Λαογραφικό Μουσείο.

Η Πεντάπολη (υψόμ. 920μ.) είναι νέο χωριό, που χτίστηκε γύρω στο 1950. Οι κάτοικοί της προέρχονται από τα χωριά: Αιγίτιο, Λεύκα, Παλαιόκαστρο, Σκαλούλα και Καρούτες. Η Αμυγδαλιά (υψόμ. 640μ.) κεφαλοχώρι της περιοχής, έχει σημαντική προσφορά σε όλους τους αγώνες του έθνους. Στα βόρειά του διασώζονται ερείπια ελληνιστικού φρουρίου.

Η Αμυγδαλιά είναι περήφανη για το Ιστορικό Μοναστήρι του Κουτσουρού (Παναγιάς Κουτσουριώτισσας - 23 Αυγούστου), που τόσα πολλά έχει προσφέρει στο μεγάλο Αγώνα του 1821 και κοσμεί την περιοχή της από το 1648 τουλάχιστον. Τελευταία το Μοναστήρι Κουτσουρού ανακαινίστηκε. Η θέα από εκεί προς τον κορινθιακό κόλπο είναι εντυπωσιακή.

Η Συκιά (υψόμ. 800μ.), έχει τη μεγαλύτερη διάρκεια σκίασης καθ' όλη την ημέρα γιατί είναι χτισμένη στα ριζά της Γκιώνας, της οποίας η "Ορθοπλαγιά" με κλίση αρνητική, αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά αναρριχητικά πεδία της Ευρώπης, εκτείνεται και φτάνει σε ύψος 1200μ. Η κορυφή της, ονομαζόμενη "Πλάκα", κατακτήθηκε από ορειβάτες στη 10 ετία του '60 με τρεις προσπάθειες 15-20 ωρών. Για την υποστήριξη των δραστηριοτήτων των αναρριχητών κατασκευάστηκε αναρριχητικό κέντρο, πλησίον του πεδίου, που περιλαμβάνει χώρους διανυκτέρευσης, υποδοχής και ενημέρωσης αυτών.

Το τοπίο είναι πράγματι εντυπωσιακό, αλπικό και το κάνουν πιο ενδιαφέρον τα πολλά σπήλαια της περιοχής του. Σε ένα δε απ' αυτά (με σταλακτίτες, σταλαγμίτες και φυσική λίμνη) έχει χτιστεί το εξωκκλήσι της "Ζωοδόχου Πηγής".