Ιστορία

Η Φωκίδα, ένας πανάρχαιος τόπος, τραχύς, δωρικός αλλά ζεστός και φιλόξενος. Περιδιαβάζοντάς την ο ντόπιος αλλά και ο ξένος επισκέπτης - περιηγητής έχει την ευκαιρία να γνωρίσει και να θαυμάσει ένα χώρο με ποικίλες φυσικές ομορφιές, σε ένα εναλλασσόμενο γεωμορφολογικό τοπίο και να περπατήσει στα χνάρια της ανθρώπινης παρουσίας εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Ξεκινώντας από το σήμερα θα φτάσει στο χώρο του μύθου. Την ανθρώπινη παρουσία εδώ στη Φωκίδα στον αφαλό της Ελληνικής γης, θα την ψηλαφίσει σε κάθε γωνιά της και θα βιώσει στην αυθεντική τους μορφή το πέρασμα και την πορεία της μέσα από την μυθολογία, την ιστορία, την τέχνη, τον πολιτισμό. Θα νιώσει τη ζεστασιά και φιλοξενία των σύγχρονων κατοίκων της και θα γίνει εκούσιος πρεσβευτής της ομορφιάς, της ιστορικής διαδρομής και της προσφοράς της στον κόσμο που ζει πέρα από τα δικά της σύνορα.
Η Φωκίδα πήρε το όνομα της από τον Φώκο, υιό του Αιακού, αρχηγό των Αιγινητών που κατέλαβε την περιοχή ή κατ΄άλλη εκδοχή από το Φώκο υιό του Ορνυτίωνα, αρχηγό των Κορινθίων, που κυρίευσε το χώρο της.

Πρώτοι κάτοικοί της οι Πελασγοί και στη συνέχεια ήρθαν και αναμείχθηκαν μαζί τους οι Αιολείς και οι Δωριείς. Στην αρχαία περίοδο διέφερε γεωγραφικά από την σημερινή. Απλώνονταν ανατολικά μέχρι τη Λοκρίδα και την Αντίκυρα. Με τη διαμόρφωση του Ελληνικού Κράτους προστέθηκε στη Φωκίδα ο χώρος της Εσπερίας Λοκρίδας με σπουδαιότερες πόλεις την Άμφισσα, τη Μυωνία (σημερινή Αγ.Ευθυμία), το Χάλαιον, την Οιάνθη (Γαλαξείδι), τη Τολοφώνα και το Ευπάλιον.

Ο Νομός Φωκίδας (με τις παλιές επαρχίες του Παρνασσίδας και Δωρίδας) βρίσκεται στο κέντρο (ομφαλός) της Ελλάδας και συνορεύει με το Νομό Βοιωτίας (Ανατολικά), Φθιώτιδας (Βόρεια), Αιτωλοακαρνανίας (Δυτικά) και σε όλη τη νότια πλευρά βρέχει τα ακρογιάλια του ο Κορινθιακός κόλπος. Εκτείνεται σε 2122 τ.χλμ. Τα 36 είναι πεδινά, τα 560 δάση και τα υπόλοιπα ημιορεινά με χαμηλή βλάστηση και πετρώδες έδαφος.

Έχει πληθυσμό 44.183 κάτοικους που κατά τους θερινούς μήνες σχεδόν διπλασιάζεται. Πρωτεύουσά του είναι η Άμφισσα, τα ιστορικά Σάλωνα. Περιλαμβάνει δώδεκα δήμους: Άμφισσας, Ιτέας, Δελφών, Δεσφίνας, Γαλαξειδίου, Παρνασσού (έδρα Πολύδροσος), Καλλιέων (έδρα Μαυρολιθάρι), Γραβιάς, Ευπαλίου, Τολοφώνας (έδρα Ερατεινή), Λιδορικίου και Βαρδουσίων (έδρα Κροκύλειο).

Έχει ένα εναλλασσόμενο γεωμορφολογικό τοπίο προικισμένο και σμιλεμένο από τη φύση με την ομορφιά των αντιθέσεων. Περήφανα, ψηλά, ιστορικά, άγριας ομορφιάς βουνά (Γκιώνα, Παρνασσός, Βαρδούσια, Οίτη) την στολίζουν, που γεμίζουν από ορειβάτες φυσιολάτρες, παραθεριστές και χιονοδρόμους. Εδώ έγινε η Τεχνητή Λίμνη του Μόρνου. Κοσμείται από υπέροχες παραλίες που ικανοποιούν κάθε απαιτητικό επισκέπτη της.

Είναι σημαντική η παρουσία της στην ιστορία και ανεκτίμητη η προσφορά της στους αγώνες του Ελληνισμού για την επιβίωσή του. (Δελφοί, Πυθία, Αμφικτιονίες, Κάστρο της Οργιάς, Σάλωνα, Χάνι της Γραβιάς και Οδυσσέας Ανδρούτσος, Πατρίδα ηρώων αγωνιστών του 1821: Γ. Μακρυγιάννη, Αθαν. Διάκου, Γκούρα, Πανουργιά, Δυοβουνιώτη, Επισκόπου Σαλώνων Ησαΐα, Σκαλτσοδήμου, Σιαφάκα, Κομνά Τράκα, Παπαντριά Μώρη και πολλών άλλων αλλά και επωνύμων προσωπικοτήτων στο χώρο της επιστήμης, της τέχνης, των γραμμάτων όπως του Αλ. Δελμούζου, του Κ. Κόντου, Γιάννη Σκαρίμπα κ.ά.). Μοναδικές πλουτοπαραγωγικές της πηγές η έλαιο-καλλιέργεια, ο ορυκτός πλούτος (βωξίτης), τα δάση, η κτηνοτροφία, η ιχθυοκαλλιέργεια και ο τουρισμός.

Η Φωκίδα, μακριά από τα κέντρα των σύγχρονων εξελίξεων, διατηρεί με ζήλο ό,τι παλιό και αυθεντικό έχει αλλού χαθεί. Στις πόλεις και τα χωριά της ο επισκέπτης θα γνωρίσει την "άλλη" Ελλάδα απολαμβάνοντας όλες τις σύγχρονες ανέσεις. Στο μοναδικό υπαίθριο μουσείο των Δελφών και στα αρχαιολογικά και λαογραφικά μουσεία του Νομού θα συναντήσει την ιστορία του τόπου. Οι ορειβάτες θα ανακαλύψουν μοναδικές διαδρομές ενώ υπάρχουν πολλά οργανωμένα καταφύγια. Για πεζοπορία προσφέρονται τα φαράγγια, οι λόφοι και τα μονοπάτια της περιοχής. Η περιήγηση του Εθνικού δρυμού Παρνασσού αποτελεί μία μοναδική εμπειρία.

Από την Αρτοτίνα, στα δυτικά όρια του Νομού, περνάει το ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4 που διασχίζει στη συνέχεια τα Βαρδούσια και τη Γκιώνα και οδηγεί τους ορεινούς πεζοπόρους στους Δελφούς. Στη βόρεια πλευρά του Παρνασσού, στη θέση "Ίταμος", μέσα στο πυκνό δάσος, υπάρχει φροντισμένο τουριστικό συγκρότημα, ενταγμένο στο φυσικό τοπίο, ιδανικό για απομόνωση και περισυλλογή. Αλλά και για αυτούς που προτιμούν την ηρεμία της θάλασσας από τη μυστηριακή γοητεία του βουνού, υπάρχουν οι καθαρές και όμορφες ακτές της παραλιακής Φωκίδας με τα γραφικά ψαροχώρια και τις αρχοντικές κωμοπόλεις.

Η Φωκίδα αν και έχει καλή τουριστική υποδομή και προσφέρει ευχάριστη διαμονή όλες τις εποχές του χρόνου, είναι άγνωστη στους πολλούς. Αυτοί όμως που τη γνώρισαν και βρέθηκαν ανάμεσα στις ψηλές, πέτρινες κορυφές, με τον ορίζοντα να πλαταίνει μέχρι τα όρια της γης και την αίσθηση της μοναξιάς να γίνεται αίσθημα πίστης και γαλήνης, ξέρουν ότι έστω και για λίγο στάθηκαν στο κέντρο του κόσμου.